وبلاگ تخصصی دکتر رضا طالعی فر

دکتر رضا طالعی فر؛ در همه فرهنگ ها در خصوص نقش و اهمیت تلاش و کوشش در مسیر دستیابی به موفقیت بارها و بارها سخن به میان آمده است و شاید هیچ بزرگی در این باره شک نداشته باشد که راه برزگی از تلاش مستمر و هدفمند می گذرد.
با این حال آنچه که در سطور پیش رو به میان می آورم، اهمیت تلاش و کوشش از منظر قرآن است که کمتر بدان پرداخته شده (سهوا یا عمدا را نمی دانم):

در قرآن کریم حدود 400 آیه به بحث کار و تلاش و بیان ارزش و اهمیت آن توجه کرده است و از تلاش و کوشش به عنوان عامل مهمی در رشد معنوی و تربیتی و سلامت فکری و معیشتی انسان نام برده شده است. اما قرآن کریم علیرغم اهمیت دادن به تلاش و کوشش در مسیر کسب موفقیت، ویژگی های کلیدی تلاش و کوشش را برای رساندن انسان به سرمنزل مقصود به شرح زیر بر می شمارد

۱. تلاش و جهد در مسیر الهی
وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا ۚ وَإِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ
و آنان که در (راه) ما (به جان و مال) جهد و کوشش کردند محققا آنها را به راه‌های (معرفت و لطف) خویش هدایت می‌کنیم، و همیشه خدا یار نکوکاران است (عنکبوت: 69).

2.تلاش در مسیر طلب آخرت ( دوراندیشانه بودن تلاش انسان)
وَمَنْ أَرَادَ الْآخِرَةَ وَسَعَىٰ لَهَا سَعْيَهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولَٰئِكَ كَانَ سَعْيُهُمْ مَشْكُورًا
و هر که طالب حیات آخرت باشد و برای آن به قدر لزوم و طاقت بکوشد البته به شرط ایمان (به خدا) سعی چنین کسانی مقبول و مأجور خواهد بود. (اسرا: 19)

3. تلاش و کوشش به اندازه توانایی و استعدادی که خداوند به انسان عطا کرده است
لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا
خدا هیچ کس را تکلیف نکند مگر به قدر توانایی او (بقره: 286)

4.باور به اهمیت تلاش در مسیر تغییر شرایط
إِنَّ اللهَ لاَ یُغَیِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى یُغَیِّرُواْ مَا بِأَنْفُسِهِمْ
خدا حال هیچ قومی را دگرگون نخواهد کرد تا زمانی که خود آن قوم حالشان را تغییر دهند (رعد: 11)

5. ممتد و پیوسته بودن تلاش
فَإِذا فَرَغتَ فَانصَب
پس هنگامی که از کار مهمّی فارغ می‌شوی به مهم دیگری پرداز (انشراح، آیه 7)

مخلص کلام آنکه راز بزرگی و پیروزی در عرصه های مختلف زندگی تلاش است و حتی بدین مبین اسلام عبادتى كه بنيان آن را بيكارگى تشكيل دهد، نوعى كج انديشى دينى تلقى کرده است و دين اجازه نمى دهد انسان در صورت امكان حتى در سخت ترين شرايط از كار و تلاش سازنده دست بكشد.