وبلاگ تخصصی دکتر رضا طالعی فر

رضا طالعی فر؛ هدف اساسی از بيان روش آن است که به گونه‏ای دقيق، چگونگی انجام پژوهش، گزارش گردد تا خواننده بتواند آن را تکرار نمايد و همچنين درباره اعتبار نتايج داوری کند؛ بنابراين مؤلف بايد همه مراحل اجرا، از جمله آزمودني‏ها، ابزارهای پژوهش، طرح پژوهش، روش اجرا و روش تحليل داده‏ها را بيان کند.

الف) آزمودني‏ها: جامعه مورد مطالعه و ويژگي‏ها و مشخصات آن از نظر تعداد، سن، جنسيت، ميزان تحصيلات و... همچنين چگونگی انتخاب آنها و در صورت گروه‏بندی شدن تعداد گروه‏ها و مقدار افراد هر گروه بيان مي‏شود.
ب) ابزارها: ابزارهای آزمايش، مثل پرسشنامه، تست و... پس از آن بيان مي‏گردد. چنانچه ابزار سنجش، يک وسيله مشهور و استاندارد شده باشد، اشاره به نام آن کافی است، اما اگر يک مقياس خودساخته باشد، بايد چگونگی طراحی و تهيه آن و شواهد مربوط به اعتبار و روايی بودن آن گزارش شود.
ج) طرح پژوهش: به نقشه کار پژوهشگر برای حل مسئله پژوهش، طرح گفته مي‏شود. ابتدا متغيرهای مستقل، وابسته و تعديل کننده و... بيان مي‏شود، سپس طرح‏های پژوهشی، مثل طرح تک آزمودنيِ پيش‏تست- پس تست، تحليل واريانس عاملی و...، که در روش به کار گرفته شده، بيان مي‏گردد. همچنين تکنيک‏های کنترل متغيرهای نامربوط و ناخواسته، مانند تصادفی ساختن، همتاسازی و غيره مورد توجه قرار مي‏گيرد.
د) شيوه اجرا: در اين قسمت همه مراحلی که آزمودنی و آزماينده در طول مطالعه انجام داده‏اند، به صورت گام به گام تشريح مي‏گردد. گردآوری داده‏ها، دستورالعمل‏های اجرای پژوهش، چگونگی تشکيل گروه‏های آزمايشی و کنترل، چگونگی اجرای آزمايش و شيوه ثبت پاسخ‏ها و امثال آن، به طور خلاصه و دقيق توضيح داده مي‏شود.
ر) تحليل داده‏ها: در اين قسمت چگونگی طبقه‏ بندی، مرتب کردن، خلاصه‏کردن و تحليل‏کردن داده‏ها بيان مي‏شود؛ همچنين روش‏های آماری توصيفی به کار گرفته شده مثل فراواني‏ها، درصدها، نمودارها، مقادير مرکزی و پراکندگي؛ و روش‏های آماری استنباطی، مثل اجرای آزمون t ، z ياf ، استفاده شده در تحقيق بيان مي‏گردد.